|
IPN trzeci raz nagrodził Kustoszy
Pamięci Narodowej
Strażnik narodowych diamentów
Rozrywają zasłonę niepamięci
Rzeczpospolita, 18 czerwca 2004
 Romuald
Lazarowicz, Władysław Bartoszewski, Zofia Leszczyńska, Mieczysław
Huchla, Janina Huchla i Zdzisław Wierzbicki - Kustosze Pamięci
Narodowej - laureaci nagrody Instytutu Pamięci Narodowej
(c) ŁUKASZ TRZCIŃSKI
Zespół redakcyjny edycji "Zrzeszenie
Wolność i Niezawisłość w dokumentach" zostali tegorocznymi
laureatami Nagrody Kustosz Pamięci Narodowej im. Grzegorza
Jakubowskiego. IPN wyróżnia nią osoby szczególnie aktywne
w upamiętnianiu historii narodu polskiego w latach 1939 -1989.
- Nasi laureaci nie tylko dokumentują
przeszłość i dążą do rozrywania zasłony niepamięci, ale też
często narodową historię sami tworzyli, płacąc za to wysoką
cenę. Są oni wzorcem szlachetności, uczciwości i oddania sprawom
ojczyzny - mówił prezes Instytutu Pamięci Narodowej prof.
Leon Kieres podczas wczorajszej ceremonii wręczenia statuetek
Kustosza Pamięci Narodowej w krakowskiej auli Polskiej Akademii
Umiejętności.
Nagrodę tę prezes IPN ustanowił w lipcu 2002 roku dla tych,
którzy uparcie odbudowują tkankę pamięci narodowej, niszczoną
lub fałszowaną w czasach komunizmu. Temu honorowemu wyróżnieniu
patronuje zmarły w czerwcu 2001 roku dr Grzegorz Jakubowski,
jeden ze współtwórców IPN, pierwszy dyrektor Biura Udostępniania
i Archiwizacji Dokumentów, archiwista i historyk z wielką
pasją. Patronem medialnym nagrody jest "Rzeczpospolita".
- Nie wolno dopuścić, by proza życia
kształtowała w nas obojętność sprzyjającą zapomnieniu; nie
można dopuścić, by w dziedzinach zdominowanych ongiś przez
kłamstwo kwitła polityczna poprawność unikająca niewygodnych
pytań - podkreślał abp Józef Życiński wskazując na wielką
rolę, jaką wypełniają dziś kustosze pamięci. Metropolita lubelski
wygłosił laudację na cześć Władysława Bartoszewskiego. - Całe
życie naszego laureata ukazuje krystaliczną czystość postaw
i wartości, które nie zależą od sytuacyjnego "tu i teraz"
- mówił abp Życiński. Za pośrednictwem telebimu życzenia przekazał
Jan Nowak-Jeziorański wskazując, że dokonania, postawa i ciągłe
szukanie prawdy przez prof. Bartoszewskiego stanowią wzorzec
dla współczesnych Polaków. - Nagrodę odbieram z wdzięcznością
w imieniu tych, który robili to samo, co ja, ale nie mogli
dożyć tej chwili - powiedział Władysław Bartoszewski.
O wielkiej wytrwałości i ogromnej pracy
wykonanej przez zespół redakcyjny "Zrzeszenia Wolność
i Niezawisłość w dokumentach" mówił dr Jerzy Woźniak,
były wiceminister Urzędu ds. Kombatantów, a sylwetkę Zofii
Leszczyńskiej przedstawiła dr Janina Kiełboń, wicedyrektor
Państwowego Muzeum na Majdanku. Wszystkim laureatom gratulacje
złożył kardynał Franciszek Macharski, metropolita krakowski.
Jerzy Sadecki
Kustosze Pamięci Narodowej
Prof. Władysław Bartoszewski,
rocznik 1922, jest jedną z najbardziej znanych i zasłużonych
postaci współczesnej Polski. Więzień Auschwitz (1940 - 1941),
żołnierz AK, powstaniec warszawski, bardzo zaangażowany w
pomoc Żydom. Po wojnie więziony, wybitny działacz opozycji
demokratycznej, internowany w stanie wojennym. Prowadził niezależne
wykłady, seminaria i konwersatoria o najnowszej historii Polski.
Po 1989 ambasador w Wiedniu, senator, dwukrotnie szef polskiej
dyplomacji, przewodniczący Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej.
Jest autorem ważnych dla polskiej historii i kultury książek.
Napisał m.in. "Los Żydów Warszawy 1939 - 1943",
"Dni walczącej stolicy. Kronika Powstania Warszawskiego",
"Syndykat zbrodni. Kartki z dziejów UB i SB w czterdziestoleciu
PRL", "Na drodze do niepodległości", "1859
dni Warszawy".
Staraniem zespołu redakcyjnego wydawnictwa
"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość w dokumentach"
powstało monumentalne dzieło - sześć tomów w ośmiu woluminach
- dokumentujące działalność niepodległościową WiN. Przez wiele
lat historia tej organizacji była przez władze komunistyczne
skazywana na niepamięć albo fałszywie przedstawiana. Dlatego
publikacja ta, zawierająca sześćset dokumentów i dwa tomy
biogramów, ma niezwykłe znaczenie dla odkrywania białych plam
historii Polski oraz odkłamania negatywnych ocen peerelowskiej
propagandy. Głównym inicjatorem przedsięwzięcia był Mieczysław
Huchla, prezes honorowy Organizacji Społeczno-Kombatanckiej
Zrzeszenie "Wolność i Niezawisłość". Ten urodzony
w 1920 roku magister praw i doktor ekonomii był żołnierzem
ZWZ-AK, a potem członkiem WiN. Aresztowany w 1948 do 1955
roku przesiedział w więzieniu we Wronkach. W zespole redakcyjnym
znalazła się się też Józefa Huchlowa, emerytowana nauczycielka
historii, żona Mieczysława oraz dwaj przedstawiciele młodszego
pokolenia badaczy naszych dziejów - Romuald Lazarowicz (rocznik
1952), bibliotekoznawca, wnuk majora Adama Lazarowicza, straconego
w 1951 roku wiceprezesa WiN i Zdzisław Wierzbicki - historyk,
urodzony w 1945 roku w więzieniu we Lwowie, syn Marii i Augustyna
Wierzbickich, skazanych w procesie Delegatury Lwowskiej Rządu
na długoletnie więzienie i łagry. Współredaktorem wydania
jest też Andrzej Zagórski, który tytuł Kustosza Pamięci Narodowej
otrzymał w pierwszej edycji nagrody IPN.
Dr Zofia Leszczyńska
- żołnierz AK, w latach 1948 -1983 pracowała w Państwowym
Muzeum na Majdanku. Stworzyła potężny zbiór dokumentów powstałych
w obozie. Z jej inicjatywy powstały liczne relacje byłych
więźniów. Jest autorką "Kroniki obozu na Majdanku"
i wielu innych publikacji o tematyce obozowej. Po przejściu
na emeryturę w 1983 roku zajęła się dokumentowaniem represji,
jakie po wojnie spotkały na Lubelszczyźnie członków organizacji
niepodległościowych. Opublikowała m.in. "Straceni na
Zamku Lubelskim", dwa tomy pracy "Ginę za to, co
człowiek najgłębiej ukochać może. Skazani na karę śmierci
przez sądy wojskowe na Zamku Lubelskim (1944 - 1945)",
i jako współautorka książkę "Kobiety Lubelszczyzny represjonowane
w latach 1944 - 1956". Z jej inicjatywy na ścianach kaplicy
cmentarnej przy ul. Unickiej w Lublinie wmurowano ok. 280
tablic upamiętniających ludzi, którzy zginęli w więzieniach
i obozach nazistowskich, sowieckich łagrach i więzieniach
UB.
|
