JAN NOWAK JEZIORAŃSKI - KURIER Z WARSZAWY
60 LAT PÓŹNIEJ 1944-2004

Film dokumentalny, 29 min, Polska 2004
Pomysł i realizacja: Andrzej Wajda, Andrzej Kotkowski
Zdjęcia: Jerzy Rudziński

Po 60. latach od chwili wybuchu powstania warszawskiego Andrzej Wajda, twórca m.in. nakręconego w 1956 r. "Kanału" opowiadającego o klęsce powstania 1944 r., spotyka się z Janem Nowakiem Jeziorańskim, słynnym kurierem z Warszawy, w jego mieszkaniu. Chce wiedzieć, jak on, uczestnik i świadek ówczesnych wydarzeń, ocenia dziś, z perspektywy czasu, tamten zbrojny zryw. Jakie miał on znaczenie? Czy ostatecznie okazał się klęską czy zwycięstwem? Pytanie to staje się punktem wyjścia ich ciekawej rozmowy.

Jan Nowak Jeziorański opowiada o sytuacji politycznej na Zachodzie i w Polsce w okresie poprzedzającym powstanie, wraca wspomnieniami do okoliczności jego wybuchu i relacjonuje pokrótce jego przebieg, a wreszcie - przedstawia własną ocenę jego znaczenia historycznego i politycznego. Omawia nastawienie aliantów i rządu londyńskiego do idei powstania, mówi o nastrojach i sytuacji, jaką zastał w Polsce, o marzeniach i nadziejach powstańców. Podkreśla, że miał świadomość i mieli ją także przedstawiciele polskiego rządu w Londynie, że powstanie w Warszawie nie wywoła wielkiego oddźwięku na Zachodzie, że zostanie, niestety, odebrane, jako czysto lokalne działanie. Mimo to żadna z organizacji politycznych nie sprzeciwiła się decyzji o jego wznieceniu.

Jan Nowak Jeziorański analizuje także politykę Józefa Stalina i jego decyzję o wstrzymaniu ofensywy Armii Czerwonej i zatrzymaniu frontu na linii Wisły, przypomina, że zasadniczym celem było dla Stalina nie wkroczenie do Polski, ale do Niemiec i zajęcie,
przed armiami zachodnimi, jak największej części tego kraju. Wypowiedzi kuriera z Warszawy przeplatają fragmenty "Kanału".