Rocznica buntu w Treblince

www.Forum-znak.org.pl

6 sierpnia 2003

Przed 60 laty, 2 sierpnia 1943 r., doszło w Treblince do pierwszego buntu w obozie zagłady. Wcześniej w okresie od 23 lipca 1942 r. do 2 sierpnia 1943 r. zginęło tam ok. miliona Żydów. Około, bo dzieci dokładnie nikt nie liczył.

Według zeznań Franza Stangla, komendanta Treblinki, zginęło ponad 875 tys. ludzi. Tylko 29 tys. ofiar przywieziono z krajów innych niż Polska. Między nimi 2 tys. Cyganów. Obóz przeznaczony był przede wszystkim dla Żydów z Warszawy, Częstochowy, Radomia i Kieleckiego. Niemiecki program masowej eksterminacji zakończył się oficjalnie 29 kwietnia 1943 r., jednak dalej zabijano ludzi.

W marcu 1943 r. rozpoczęła działalność grupa konspiracyjna, która chciała zniszczyć obóz. Sygnałem do buntu był zbliżający się koniec akcji palenia ciał pomordowanych. Data została ustalona na 2 sierpnia 1943 r. na godz. 16.30. Podstępem zdobyto klucz do niemieckiego arsenału w obozie. Walkę rozpoczęto od podpalenia zbiornika z benzyną. Więźniowie strzelali do Niemców i Ukraińców. Sami ginęli w nierównym boju. W chaosie walki poprzez zasieki zapór czołgowych ok. 750 więźniów próbowało uciec. Obława na zbiegów trwała 7 dni.

Powstanie w Treblince zostało zauważone przez polską prasę konspiracyjną. Było pierwszym w Europie zbrojnym buntem w obozie zagłady. Następne były powstanie w Sobiborze w październiku 1943 r. i bunt Sonderkomanda w Brzezince w październiku 1944 r. Wszystkie one zorganizowano bez pomocy polskiego ruchu oporu. Po wojnie odnalazło się 67 uczestników zbrojnego zrywu w Treblince.