|
SPOŁECZNY KOMITET PAMIĘCI
ŻYDÓW OTWOCKICH I KARCZEWSKICH
Informacja o powstaniu Komitetu
W związku ze zbliżającą się 60. rocznicą
likwidacji otwockiego getta, zrodziła się w naszym mieście
inicjatywa uczczenia pamięci Żydów otwockich i karczewskich.
W prasie lokalnej ogłoszony został następujący apel:
Przed 60 laty, 19 sierpnia 1942 r.,
hitlerowcy rozpoczęli brutalną operację likwidacji otwockiego
getta. Doprowadziła ona do całkowitego zniszczenia tutejszej
społeczności żydowskiej.
Przekazy historyczne mówią o dobrym
współżyciu Polaków i Żydów na naszym terenie. W imię tej przeszłości
- jako dzisiejsi mieszkańcy Otwocka - czujemy się zobowiązani
do uczczenia pamięci Żydów otwockich i karczewskich, którzy
współtworzyli historię naszych wspólnot lokalnych.
Chcielibyśmy zacząć od oczyszczenia
i uporządkowania żydowskich cmentarzy. "Są to miejsca
o szczególnie głębokiej wymowie duchowej, eschatologicznej
i historycznej. Niech te miejsca łączą Polaków i Żydów, bo
przecież wspólnie oczekujemy dnia Sądu i Zmartwychwstania"
- mówił Jan Paweł II w Kaliszu w czerwcu 1997 r.
Wszystkie osoby zainteresowane współpracą
w realizacji tej inicjatywy zapraszamy na spotkanie, które
odbędzie się w niedzielę, 12 maja br., o godz. 15.30 w budynku
plebanii kościoła pw. Miłosierdzia Bożego, na osiedlu Ługi.
Wspólnie pomyślimy, co możemy uczynić dzisiaj - dla przeszłości
i dla przyszłości.
Maria Bołtryk, nauczycielka historii w LO im. Gałczyńskiego
Katarzyna Kałuszko, polonistka w LO im. Gałczyńskiego
ks. Wojciech Lemański, proboszcz parafii pw. Miłosierdzia
Bożego
Zbigniew Nosowski, redaktor naczelny miesięcznika "Więź",
konsultor Papieskiej Rady ds. Świeckich
Na to zaproszenie odpowiedziało ponad
40 osób pochodzących z Otwocka, Karczewa i Józefowa, które
wzięły udział w spotkaniu. Było wśród nich m.in. pięciu księży,
wielu nauczycieli i dziennikarzy, historycy, działacze Towarzystwa
Przyjaciół Otwocka, przedstawiciele władz samorządowych.
Po dyskusji zebrani postanowili powołać Społeczny Komitet
Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich. Do bezpośredniego
udziału w jego pracach zgłosiło się 15 osób. Pozostałe osoby
zadeklarowały współpracę i wspieranie działań Komitetu.
Przewodniczącym Komitetu został wybrany Zbigniew Nosowski.
Działaniami edukacyjnymi i kulturalnymi Komitetu kierować
będzie Katarzyna Kałuszko. Komitet ma charakter otwarty i
jego skład nie jest zamknięty.
16 maja przedstawiciele Komitetu spotkali się z rabinem Warszawy
i Łodzi, Michaelem Schudrichem oraz z przewodniczącym warszawskiej
gminy żydowskiej, Piotrem Kadlcikiem. Reprezentanci wspólnoty
żydowskiej z radością i wdzięcznością przyjęli naszą inicjatywę
i zadeklarowali współpracę w realizacji planów Komitetu.
SPOŁECZNY KOMITET PAMIĘCI
ŻYDÓW OTWOCKICH I KARCZEWSKICH
Informacja o planowanych działaniach
Komitetu
A. Sprzątanie cmentarzy żydowskich w
Anielinie i Karczewie (po uzgodnieniach z gminą żydowską,
władzami lokalnymi, nadleśnictwem); w Anielinie - stopniowe
wycinanie krzaków, oczyszczanie i porządkowanie terenu, zaznaczenie
terenu cmentarza i ew. ogrodzenie, tablica pamiątkowa; w Karczewie
- sprzątanie i współpraca w procesie renowacji cmentarza
B. Prelekcje w szkołach nt.
1) symboliki macew (nagrobków na cmentarzach żydowskich)
2) historii otwockich i karczewskich Żydów
3) stosunku Kościoła katolickiego, zwłaszcza Jana Pawła II
do Żydów i judaizmu
C. Publikacje w prasie lokalnej na powyższe
tematy, w tym także wywiady z żyjącymi Żydami otwockimi lub
ich potomkami oraz z miejscowymi Sprawiedliwymi wśród Narodów
Świata lub osobami pamiętającymi te działania (np. siostry
elżbietanki)
D. Uroczystości:
1) 19 sierpnia 2002, Otwock: ceremonia przy kamieniu pamięci
Żydów otwockich przy ul. Reymonta w 60. rocznicę likwidacji
otwockiego getta (we współpracy z gminą żydowską i władzami
Otwocka), z udziałem rabina Michaela Schudricha i kantora
żydowskiego: modlitwy za zmarłych, kadisz;
2) jesień 2002, Otwock: chrześcijańsko-żydowskie nabożeństwo
pamięci Żydów otwockich pod przewodnictwem rabina Michaela
Schudricha oraz otwockich księży związanych z Komitetem i
innych duchownych katolickich;
a) marsz pamięci, np. szlakiem otwockich synagog
b) wspólna recytacja psalmów
c) ew. (we współpracy z warszawską gminą żydowską i władzami
Otwocka) odsłonięcie tablicy pamiątkowej
3) jesień 2002, Karczew: oficjalna ceremonia na poddanym renowacji
i ogrodzonym cmentarzu żydowskim, z udziałem przedstawicieli
władz państwowych (organizuje OCRP)
E. Współpraca z władzami Otwocka w:
- renowacji kamienia przy ul. Reymonta i uporządkowaniu terenu
wokół kamienia
- przygotowaniu i umieszczeniu na terenie miasta tabliczek
informacyjnych kierujących w stronę cmentarza żydowskiego
w Anielinie
F. Rok Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich,
19 sierpnia 2002 - 19 sierpnia 2003: seria inicjatyw kulturalnych
i edukacyjnych, w tym m.in.:
- gromadzenie ocalałych dokumentów, fotografii i innych pamiątek
o tutejszych Żydach
- konkursy dla młodzieży szkolnej
- koncerty muzyki żydowskiej
- kiermasz wydawnictw o tematyce żydowskiej
- wykłady, prelekcje i spotkania dyskusyjne, sesja popularno-naukowa
G. Współpraca z otwockimi Żydami żyjącymi
w diasporze i ich potomkami
SPOŁECZNY KOMITET PAMIĘCI
ŻYDÓW OTWOCKICH I KARCZEWSKICH
Pierwsze wykłady
Serdecznie zapraszamy uczniów i nauczycieli
otwockich i karczewskich gimnazjów i szkół średnich, zainteresowanych
historią i kulturą żydowską, do wzięcia udziału w pierwszym
spotkaniu z cyklu organizowanych przez nas prelekcji.
Zapraszamy do wysłuchania dwóch wykładów:
- p. Sylwia Szymańska (historyk, pracownik Biura Edukacji
Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej, mieszkanka Józefowa)
będzie mówiła o historii Żydów otwockich i karczewskich,
- p. Monika Krajewska (fotografik, autorka m.in. albumu
"Czas kamieni") przedstawi symbolikę macew (nagrobków
żydowskich), wykład będzie ilustrowany przezroczami.
Oba wykłady stanowić będą znakomite wprowadzenie do działań
porządkowych, jakie mamy zamiar podjąć na cmentarzach w
Anielinie i Karczewie. Nauczyciele uczestniczący w wykładach
otrzymają materiały, które mogą wykorzystać przy opracowywaniu
gazetek szkolnych i we własnej pracy. Mogą również otrzymać
zaświadczenia przydatne w dalszym awansie zawodowym. Szczegółowych
informacji udziela p. Katarzyna Kałuszko (tel. podane poniżej
lub w LO im. Gałczyńskiego - 779.31.84).
Wykłady odbędą się w środę, 5 czerwca br., w auli LO im.
Gałczyńskiego przy ul. Filipowicza w Otwocku. Rozpoczęcie
o godz. 11.45, zakończenie - ok. godz. 13.30. Ze względów
organizacyjnych prosimy o przybycie do szkoły o godz. 11.30.
SPOŁECZNY KOMITET PAMIĘCI
ŻYDÓW OTWOCKICH I KARCZEWSKICH
Szukamy pamiątek po otwockich Żydach
Apel do mieszkańców Otwocka
Przed 60 laty hitlerowcy brutalnie zlikwidowali
otwockie getto, zabijając na miejscu oraz wywożąc do obozu
zagłady w Treblince żydowskich mieszkańców naszego miasta.
Jako dzisiejsi mieszkańcy Otwocka pragniemy ocalić tę przeszłość
od zapomnienia. Niedawne powstanie Społecznego Komitetu Pamięci
Żydów Otwockich i Karczewskich spotkało się z bardzo przychylnym
odzewem.
Dziś - wspólnie z Muzeum Ziemi Otwockiej i redakcją "Linii
Otwockiej" - apelujemy do dawnych i obecnych mieszkańców
naszego miasta o odszukanie pamiątek po otwockich Żydach.
Być może w naszych domowych archiwach przechowały się fotografie
czy dokumenty z tamtych lat, może na naszych strychach czy
w piwnicach znajdują się rzeczy, które mogą sprawić, że pamięć
o otwockich Żydach odżyje w świadomości dzisiejszych mieszkańców
Otwocka?
Prosimy o przekazywanie odnalezionych pamiątek do redakcji
"Linii Otwockiej" - ul. Powstańców Warszawy 3 ("Kot
Center"), tel. 7100999, w godz. 9-17. Na łamach tygodnika
będą one opisywane, a następnie zostaną przekazane do Muzeum
Ziemi Otwockiej, które przygotowuje specjalną wystawę otwockich
judaików.
W imieniu Społecznego Komitetu Pamięci
Żydów Otwockich i Karczewskich:
ks. Wojciech Lemański, Zbigniew
Nosowski
W imieniu "Linii Otwockiej":
Zbigniew Skoczek
W imieniu Otwockiego Centrum Kultury:
Jan Tabencki
SPOŁECZNY KOMITET PAMIĘCI
ŻYDÓW OTWOCKICH I KARCZEWSKICH
Pierwsze sprzątanie cmentarza otwockich
Żydów
W dniu dzisiejszym, 7 czerwca 2002 r.,
przed południem, odbyło się pierwsze sprzątanie cmentarza
otwockich Żydów w Karczewie-Anielinie zorganizowane przez
Społeczny Komitet Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich.
60 uczniów dwóch otwockich szkół - Liceum
Ogólnokształcącego im. Gałczyńskiego i Społecznego Gimnazjum
im. Świętej Rodziny - z przejęciem uprzątąło teren cmentarza.
Udało się oczyścić i odsłonić spod grubej warstwy mchu i darni
wiele kamieni nagrobnych znajdujących się w zalesionej części
cmentarza.
Wśród młodzieży obecny był rabin Warszawy
i Łodzi, Michael Schudrich, który serdecznie podziękował organizatorom
i uczestnikom akcji za pamięć o tutejszych Żydach. Asystent
rabina, Aleksander Wąsowicz, przedstawił młodzieży żydowskie
zasady postępowania na cmentarzu, które powinny być respektowane.
W rozpoczęciu spotkania uczestniczyli także: burmistrz Karczewa
Mirosław Pszonka i jego zastępca Jacek Sawczuk (teren cmentarza
w lesie anielińskim należy administracyjnie do gminy Karczew)
oraz wiceprezydent Otwocka Artur Brodowski. Zarząd Miasta
Otwocka przekazał rękawice ochronne i wodę mineralną dla młodzieży.
Firma Rethmann-MZO dostarczyła kontener na śmieci.
Na razie Komitet nie oczyszczał z krzaków
terenu cmentarza znajdującego się pod linią wysokiego napięcia,
ponieważ na wycinkę krzewów niezbędne są formalne zezwolenia
(mają być wkrótce wydane). Oczekujemy też na zakończenie ptasich
lęgów, które obecnie mają tam miejsce (obecnie teren cmentarza
należy do Mazowieckiego Parku Krajobrazowego). Wycięcie krzaków
dokona się prawdopodobnie w drugiej połowie czerwca i następnie
będziemy mogli pozbierać gałęzie i stopniowo wysprzątać teren,
odsłaniając widok cmentarnych macew.
Warto przypomnieć, że dwa dni wcześniej
około 200 uczniów kilku szkół otwockich uczestniczyło w wykładach
zorganizowanych przez Społeczny Komitet Pamięci Żydów Otwockich
i Karczewskich. Sylwia Szymańska (historyk, pracownik Biura
Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej, mieszkanka
Józefowa) mówiła o historii Żydów otwockich, zaś Monika Krajewska
(fotografik, autorka m.in. albumów "Czas kamieni"
i " A Tribe of Stones") przedstawiła zebranym symbolikę
macew; wykład był ilustrowany przezroczami. Wykłady odbyły
się w środę, 5 czerwca br., w auli LO im. Gałczyńskiego w
Otwocku.
W najbliższych dniach rozpoczną się
prace renowacyjne na terenie cmentarza żydowskiego w Karczewie
przy ul. Otwockiej. Teren cmentarza zostanie ogrodzony, obsadzony
roślinami i umocniony, a przewrócone macewy będą ponownie
ustawiane pionowo. Prace te są wspierane finansowo przez US
Commission for American Heritage Abroad.
|
